Ὁ χορός· Σὲ ὑμνοῦμεν, Σὲ εὐλογοῦμεν, Σοὶ εὐχαριστοῦμεν, Κύριε, καὶ δεόμεθά Σου, ὁ Θεὸς ἡμῶν.
** Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν ταύτην, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχαῖαν καὶ ζῶσαν παράδοσιν (κλείνουν τὰ μικρόφωνα τοῦ Ἱεροῦ καὶ) μόνον τὸ Σὲ ὑμνοῦμεν ὑπὸ τοῦ Ἱεροψάλτου ἀκούγεται ἐν κατανύξει στὴν ἐκκλησία. Τὰ τρία Ἀμήν εἰς τὴν μυστικὴν στιγμὴν τῆς εὐλογήσεως τοῦ Ἁγίου Ἄρτου καὶ τοῦ Ἁγίου Ποτηρίου, δὲν ἀνήκουν στὸν κόσμο ἢ στοὺς ἱεροψάλτες διότι δὲν ἔχουν Ἱερωσύνη, ἀλλὰ ἀνήκουν μόνον σὲ ὅσους ἔχουν Ἱερωσύνη ([ΙΕΡ, σ. 126]), καὶ κανονικὰ λέγονται «μυστικῶς» (ἤτοι οὐχὶ εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ) ὑπὸ τοῦ διακόνου, ἐλλείψει δέ αὐτοῦ μόνον ὑπὸ τοῦ ἱερέως.
Ἔσται ἀμήν ἱερωσύνης, καὶ ἔσται ἀμήν λαοῦ.
Σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχαῖα καὶ ζῶσα (μέχρι τῶν ἡμερῶν μας) παράδοσιν, αὐτὰ τὰ Ἀμήν εἶναι τῆς ἱερωσύνης. Τῶν ἱερωμένων. Ὄχι τῶν λαϊκῶν, τῶν γιαγιάδων, καὶ τῶν ἱεροψαλτῶν.
Τῶν ἱδρυτικῶν λόγων τά «Ἀμήν» δέν ὑπῆρχαν, ἀλλά εἶναι ἐπηρεσμός Δυτικῆς Λειτουργικῆς, γιά τήν μεταβολή/μετουσίωση κατά τήν ἐκφώνηση τῶν ἱδρυτικῶν λόγων...
Αυτό ομολογώ πως δεν κατάλαβα.
Το ότι κάπου υπήρχε κάποιο «αμήν» δε σημάνει πως υπήρχε πάντα. Ούτε πως το έλεγε ο λαός κι όχι οι λειτουργοί. Η παλιότερη μαρτυρία είναι Barberini, και εκεί το λέει μάλλον ο διάκονος, όχι ο λαός.
υ.γ. Στην αρμένικη λειτουργία (που είναι ένα είδος της λειτουργίας του Μ. Βασιλείου) το αμήν το λέει πάλι ο διάκονος.
Μυστικῶς οἱ Εὐχές, πῶς θὰ πεῖ ὁ Ἱεροψάλτης (στὸ ὄνομα τοῦ λαοῦ) τὸ Ἀμήν; Ἄρα τοῦ Ἱερέως τὸ Ἀμήν.
Ακόμη και το Ιερατικόν του π. Παπαγιάννη (Αποστολική Διακονία, 2007), λέει ότι είναι του διακόνου (της Ιερωσύνης).
Ἄς καταλάβουμε ὄτι κανένας μας δέν ἔχει ὅλη τήν ἀλήθεια, νά μή γράφουμε δογματικά, καί τό μυστήριον ἐπιτελεῖται εἴτε μυστικῶς εἴτε εἰς ἐπήκοον.
υ.γ. «Μυστικώς» δε σημάνει «καθ´εαυτόν». Κατά τα συλλείτουργα ο πρώτος διαβάζει την αναφορά εις επηκοόν των άλλων.
Eίναι ξεκάθαρα του ιερέως. Η ύπαρξη διακόνου δεν είναι αυτονόητη. Στο 97+% των εκκλησιών που έχω εκκλησιαστεί στην ζωή μου, δεν υπήρχε διάκονος ....Άρα ποιος το λέει ελλείψει διακόνου; Ο ιερεύς (είναι ξεκάθαρο στον κώδικα), και στην παράδοση.
Μυστικῶς σημαίνει οὐχὶ εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ. Παλαιὰ δὲν ὑπῆρχαν μικρόφωνα. Και νὰ τὶς σιγοδιάβαζε τὶς εὐχὲς ὁ ἱερεὺς (πραεῖᾳ τῇ φωνῇ, ὄχι ἐκφώνως), εἰς ἐπήκοον τῶν συλλειτουργῶν του, μέχρι τὸ Τέμπλο ἀκουγόντουσαν, καὶ αὐτὸ ὅταν ὅμως σώπαινε ὁ ψάλτης. Ὅταν ἔψαλλε ὁ ψάλτης, δὲν ἀκουγότανε τίποτα. Ὄμως, Μυστικῶς κυρίως σημαίνει αὐτό. (Τὸ ἀκοῦτε τὸ κενό; )
Ἀκοῦστε τὸν Ἅγιο Πορφύριο, σὲ ἕνα 10x5 ἐκκλησάκι νὰ λειτουργεῖ. Αὐτὸν ποὺ συλλειτουργοῦσε μὲ Ἀγγέλους ὅπως τὸ εἶδε ὁ γ. Εὐμένιος. Αυτή εἶναι ἡ παράδοσίς μας. Μακάρι νὰ τὸν μιμηθοῦν οἱ ἅγιοι Ἱερεῖς μας καὶ Ἀρχιερεῖς μας, καὶ νὰ μὴν τείνουν εὐήκοον οὖς σὲ νεωτεριστικὲς φωνές, ἀλλότριες τῆς παράδοσής μας.
Καὶ δὲν τρέχει τίποτα, νὰ ἀκουστεῖ καὶ λίγο ἡσυχία/σιωπή στὴν ἐκκλησία, ποὺ ὅταν γίνεται αὐτὸ ...κάτι παθαίνουν ψάλτες καὶ ἱερεῖς τὴν σήμερον.
Αὐτὸ πρώτη φορὰ τὸ ἀκούω. Στὴν ἐκκλησία νομίζω οἱ ἀρχὲς καὶ οἱ ἐξουσίες δίνονται ἀπὸ πάνω πρὸς τὰ κάτω (μέχρι τὸν α' βαθμό τῆς Ἱερωσύνης, ἤτοι τὸν Διάκονον), καὶ «γυρίζουν» ἀπὸ κάτω πρὸς τὰ πάνω.
Δηλ. ἐὰν δὲν ὑπάρχει διάκονος, τὸ Ἅγιον Δισκάριον στὴν Μεγάλη Εἴσοδο θὰ τὸ πάρει (ἐλλείψει διακόνου) ὁ ἱερεύς (καὶ ὄχι ἱερόπαις ἢ νεωκόρος).
Εἰδικὰ δὲ πράξεις/λόγια τῆς Ἱερωσύνης (τῆς ὁποῖας ὁ διάκονος μετέχει στὸν α' βαθμό), ποτὲ δὲν μεταβιβάζονται στὸν κατώτερο κλήρο (Ἱεροψάλτη), πολλώ δε μάλλον ποτέ στὸν λαό.
Μπορῶ νά λειτουργῶ μέ διαφόρους τρόπους, ἀνάλογα μέ τίς συνθῆκες καί περιστάσεις (καί τό μυστήριον ἐπιτελεῖται εἴτε μυστικῶς εἴτε εἰς ἐπήκοον) καί νά γνωρίζεις ὅτι Σῶμα καί Αἷμα Χριστοῦ ἔχουμε!!!
Tὸ μυστῆριον ὄντως ἐπιτελεῖται Χάριτι Θεοῦ.
Τί ἔχω παρατηρήσει γενικά, ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς ποὺ δὲν ἀκολουθοῦν τὴν παράδοση τῶν μυστικῶν Εὐχῶν. Κυρίως τὴν Κυριακὴ καὶ τὶς Ἑορτές, οἱ Εὐχὲς εἰς ἐπήκοον τοῦ λαοῦ, εἰς βάρος τῆς διάρκειας τῆς Κατηχήσεως καὶ τῆς Δοξολογίας τῆς Ἐκκλησίας, ἤτοι τοῦ Ὄρθρου. Τὶς καθημερινὲς ἰδίως ὅταν ὑπάρχει βιασύνη χρόνου, οἱ περισσότεροι γίνονται παραδοσιακοί (μυστικῶς οἱ Εὐχές).
Το τι σημάνει «μυστικώς» δεν υπάρχει αμφιβολία («όχι εις επήκοον του λαου». Δεν έχει σημασία εάν είναι ψιθύρισμα η γίνεται εν πλήρη σιγή) και αυτό είναι φανερό από διαφορες βυζαντινές πηγές.
δι'αὐτό, νομίζω, ὁ πόλεμος κατὰ τῆς «μυστικῆς» (ὡς ἐξηγήσαμε ἀνωτέρω) ἀνάγνωσης τῶν μυστικῶν Εὐχῶν τῆς Θείας Λειτουργίας.
Εἶναι ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐμπόδια (ἄν ὄχι τὸ μεγαλύτερο), γιὰ τὴν πλήρη ἀλλαγὴ τῆς Θείας Λειτουργίας (ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ!), ὅπως τὴν ἔχουν φανταστεῖ μερικοί.
Ἡ ἀρχὴ ἔγινε. Ἀφαιρέθηκε παντελῶς τὸ μυστικῶς ἀπὸ τὸ νέον Ἱερατικόν. Καὶ μὲ τὸ σλόγκαν «ὅλοι μαζί» προχωρᾶνε.
Και εγώ θυμάμαι, από την παιδική μου ηλικία, οι ευχές ήταν μυστικές και κανείς από τους ψάλτες δεν έλεγε το "Αμήν". Θυμάμαι μάλιστα, παλαιούς αγιορείτες ιερομονάχους (από Καυσοκαλύβια, Αγ. Άννα και Κατουνάκια) οι οποίοι, έλεγαν το 3πλό "Αμήν" οι ίδιοι, αμέσως μετά το τέλος της ευχής (είμασταν παπαδακια και το ακούγαμε γιατί καθόμασταν δίπλα στον ιερέα) και μάλισταν το τόνιζαν ιδιαίτερα (το έλεγαν με στόμφο). Ευτυχώς, στο Όρος (κυρίως σε κελιά), είναι αρκετοί, αυτοί που κρατάνε το "μυστικώς".
Δυστυχώς, οι πλειοψηφία των τωρινών κληρικών (ανεξαρτήτως βαθμού) αρέσκεται στην χάβρα ιουδαίων (προσφέροντας "ψυχαγωγία" στον κόσμο που αγαπά τον "τζερτζελέ"), με αποκορύφωμα την ώρα του χερουβικού, να πηγαίνουν κόντρα στην ένταση με τους ψάλτες, με αποτέλεσμα κανείς (από τον λαό) να μην ακούει και να μην καταλαβαίνει τίποτα (όσοι ψάλτες έχουν εκκλησιαστεί, στην πλευρά του λαού και όχι του αναλογίου, σίγουρα το έχουν διαπιστώσει).
Προφανώς, οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, που κατάργησαν αυτήν την "χάβρα" δεν είχαν και τόσο φωτισμό Αγίου Πνεύματος
...
σαν παιδί βίωσα και το μυστικώς (τα καλοκαίρια στο χωριό) και το εις επήκοον (τον υπόλοιπο χρόνο στην πόλη, ειδικά σε εκκλησιασμούς για κατηχητικά κλπ)
Σαν κληρικός τώρα ενεργώ με διάκριση, αναλόγως του προεστώτος της λατρείας. Καίτοι προσωπικώς κλίνω υπέρ της μυστικής αναγνώσεως των σχετικών ευχών, εν τούτοις (για να παραφράσω τον Απόστολο Παύλο) "ἔμαθον ἐν οἷς εἰμι αὐτάρκης εἶναι. οἶδα καὶ ταπεινοῦσθαι οἶδα καὶ περισσεύειν· ἐν παντὶ καὶ ἐν πᾶσι μεμύημαι καὶ μυστικώς και εκφώνως!"
